كاكلك نام‌هاى ديگر : شلمك - گندم ديوانه - تلخه - مشگك - شيلم - زوان . Ivraie envirante - Ivraie - Ivry - Darnel . مشخصات : گياهى است از خانوادهء Graminaceae يا Gramineae ، علفى و يك‌ساله . برگ‌هاى آن باريك و سبز شبيه برگ گندم است كه ابتدا لوله‌اى دور ساقه پيچيده و پس از اينكه گياه بزرگ شد به شكل برگ پهن درمىآيد . برگها و رأس ساقه‌ها در موقع لمس كردن زبر و خشن مىباشد . بلندى ساقه آن 1 - 5 / 0 متر است . هر خوشك يا سنبله 10 - 4 گل دارد كه تبديل به دانه مىشوند . دانه‌هاى آنكه از پوشش زرد گياهى ميوه خارج شوند شبيه دانه چاودار نارس‌اند . اين گياه در ايران در مناطق و نواحى دامنه‌هاى البرز ، مزارع سواحل بحر خزر ، در مازندران ، دره چالوس ، بابلسر ، كلاردشت ، خراسان ، نواحى غرب ايران در همدان ، سنندج ، لرستان ، سرحد ايران و عراق ، بلوچستان ، مكران و سيستان به‌طور وحشى مىرويد . دانهء كاكلك طبيعت آن : گرم و خشك است . تركيب شيميايى : گلوكوزيد - نوعىساپونين - يك آلكالوئيد سمّى به نام تمولين . خواص درمانى : 1 - ضماد خمير آن براى معالجه لكهاى كوچك قهوه‌اى يا زردرنگ پوست كه فركل ناميده مىشود مفيد است ، براى بيرون آوردن خار و تيغ از دست‌وپا و بدن مؤثر است . 2 - آرد آن را با سركه خمير نموده و ضماد كنيد . درد سرين را تسكين مىدهد . 3 - آرد آن را با سركه و روغن زيتون مخلوط كنيد و بماليد براى درمان بيماريهاى پوستى و جرب زخمى و كچلى نافع است . 4 - اگر آن را با بذر كتان ضماد كنيد . براى رساندن دمل و منفجر كردن و سر باز كردن آن مفيد است . تذكر : اين دانه‌ها نبايد خورده شوند چون سمّى و مخدّر و خواب‌آور است ، موجب بسته شدن مجارى و درهم ريختن صدا و آواز مىشود ، ايجاد مسموميت مىكند ، آشفتگى و سرگيجه و لرز و قى و استفراغ ايجاد خواهد نمود .